Sports Events in Protected Natural Areas of Catalonia: A Comparative Study (2015-2023)
DOI:
https://doi.org/10.12800/wsvbmc58Palabras clave:
eventos deportivos, espacios naturales protegidos, Catalunya, sostenibilidad, protección ambientalResumen
Tomando como caso de estudio el conjunto de los 17 espacios naturales protegidos (ENP) integrados en la red Espacios Naturales de Protección Especial (ENPE) de Catalunya, el presente estudio examina los cambios de tendencia registrados entre los años 2015 y 2023 mediante la sistematización y análisis de la totalidad de eventos deportivos autorizados por parte de las entidades gestoras de los diferentes espacios. Entre los principales resultados obtenidos destacan, la identificación de una disminución global del número de eventos autorizados, la persistencia de la tendencia en la organización de eventos durante la temporada de primavera, así como el incremento del número de eventos deportivos vinculados a la modalidad de trail running. Un análisis más detallado de la tipología de eventos registrados revela que, aunque la mayoría fueron organizados por entidades sin fines de lucro, ha aumentado la presencia de eventos con fines de lucro y al margen del circuito federativo. Los hallazgos subrayan la necesidad de implementar estrategias de gestión sostenible para minimizar los impactos ambientales, mientras se mantiene la accesibilidad recreativa de los ENP.
Referencias
Babí-Lladós, J., Soler-Prat, S., Inglés-Yuba, E., & Labrador-Roca, V. (2021). Historia y proceso de ordenación de las carreras en la montaña en España. RICYDE. Revista Internacional de Ciencias del Deporte, 64(17), 140-159. https://doi.org/10.5232/ricyde2021.06403
Barajas, Á., Sánchez-Fernández, P., & Barandela, J. (2019). City Marketing Using Sport Events. Advances in Marketing, Customer Relationship Management, and E-Services. https://doi.org/10.4018/978-1-5225-7617-4.CH004.
Brown, K. M. (2016). The role of belonging and affective economies in managing outdoor recreation: Mountain biking and the disengagement tipping point. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 15, 35–46. https://doi.org/10.1016/j.jort.2016.07.002
Burgin, S., & Hardiman, N. (2012). Extreme sports in natural areas: Looming disaster or a catalyst for a paradigm shift in land use planning? Journal of Environmental Planning and Management, 55(7), 921-940. https://doi.org/10.1080/09640568.2011.634228
Cabildo de Tenerife. (2018). Manual de buenas prácticas para eventos deportivos en la naturaleza (1ª ed.). Área de Sostenibilidad, Medio Ambiente y Seguridad.
Coleman, R., & Ramchandani, G. (2010). The hidden benefits of non-elite mass participation sports events: An economic perspective. International Journal of Sports Marketing and Sponsorship, 12(1), 19-31. https://doi.org/10.1108/IJSMS-12-01-2010-B004
Comité Olímpico Internacional (COI). (2021). La junta ejecutiva del COI propone la Agenda Olímpica 2020 +5 como la hoja de ruta estratégica hacia 2025. https://www.olympic.org/olympic-agenda-2020-plus-5
Duglio, S., & Beltramo, R. (2017). Estimating the economic impacts of a small-scale sport tourism event: The case of the Italo-Swiss Mountain trail CollonTrek. Sustainability, 9(3), 343. https://doi.org/10.3390/su9030343
Eriksson, A., Pettersson, R., & Wall-Reinius, S. (2023). Environmental concerns in nature-based events: The permit process for organised outdoor recreation and sport. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 23(2-3), 176-194.
Europarc-España. (2016). Manual 12: Prácticas sostenibles para eventos deportivos en espacios naturales protegidos. Fundación Fernando González Bernáldez y EUROPARC-España. https://redeuroparc.org/wp-content/uploads/2022/03/EUROPAC_Manual12.pdf
Farias-Torbidoni, E. I., Seguí Urbaneja, J., Ferrer, R., & Dorado, V. (2018). Carreras de trail running y marchas por montaña en España: Número, evolución e incidencia sobre la Red Natura 2000. Pirineos, 173, e034. https://doi.org/10.3989/pirineos.2018.173001
Farias-Torbidoni, E.I., Seguí, J., Mena, X., & Sabaté, A. (2017). Eventos deportivos en espacios naturales protegidos: El caso de la red de Espacios Naturales de Protección Especial de Cataluña. Boletín 43 EUROPARC España Revista técnica de los espacios protegidos, 28–31.
Fermeglia, M. (2017). The show must Be green: Hosting mega-sporting events in the climate change context. Carbon & Climate Law Review, 11(2), 100–109. http:// www.jstor.org/stable/26353858.
Fernández-Arroyo, R. (2015). Cuando correr en montaña deja de ser un deporte amable. Quercus, 347, 78-81.
Fundació Mon Rural i Centre Tecnològic Forestal de Catalunya. (2017). Codi de bones pràctiques en l’organització i celebració de curses i marxes per muntanya.
Funk, D., Jordan, J., Ridinger, L., & Kaplanidou, K. (2011). Capacity of mass participant sport events for the development of activity commitment and future exercise intention. Leisure Sciences, 33, 250–268. https://doi.org/10.1080/01490400.2011.564926
Generalitat de Catalunya. (2020). Ley 7/2020, de 2 de julio, de la Agencia de la Naturaleza de Cataluña. Boletín Oficial del Estado. https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2020-7942
Generalitat de Catalunya. Departamento de Acción Climática, Alimentación y Agenda Rural. (2024). Els espais naturals de protección especial.https://mediambient.gencat.cat/es/05_ambits_dactuacio/patrimoni_natural/senp_catalunya/els_espais_naturals_de_proteccio_especial/index.html
Graefe, A., Mueller, J. T., Taff, B. D., & Wimpey, J. (2019). A comprehensive method for evaluating the impacts of race events on protected lands. Society & Natural Resources, 32(10), 1155–1170. https://doi.org/10.1080/08941920.2019.1583396
Grafnetterova, N. (2022). Keep It Green for Generations to Come: Trail Running Events and the Impact on the Environment. Case Studies in Sport Management, 11(S1), S6-S13. https://doi.org/10.1123/cssm.2021-0046
Grix, J., Brannagan, P. M., Grimes, H., & Neville, R. (2020). The impact of Covid-19 on sport. International Journal of Sport Policy and Politics, 13(1), 1–12. https://doi.org/10.1080/19406940.2020.1851285
Holmes, K., & Mair, J. (2020). Event impacts and environmental sustainability. In I. Yeoman, M. Robertson, U. McMahon-Beattie, E. Backer, & K. A. Smith (Eds.), The Routledge handbook of events (pp. 457-471). Routledge.
Iglesias Cayuela, J. (2022). Estudio sobre el impacto ambiental y socioeconómico de los eventos deportivos en el Parque Regional “El Valle y Carrascoy” (Murcia, España). TERRA: Revista de Desarrollo Local, (11), 3–29. https://doi.org/10.7203/terra.11.25070
Inglés Yuba, E., & Puig Barata, N. (2016). Gestión de la práctica deportiva en el medio natural: Efectos de la gobernanza en red colaborativa sobre el desarrollo sostenible. Apunts Educación Física y Deportes, 31(124), 89-99. https://doi.org/10.5672/apunts.2014-0983.es.(2016/2).124.07
Kim, W., Jun, H. M., Walker, M., & Drane, D. (2015). Evaluating the perceived social impacts of hosting large-scale sport tourism events: Scale development and validation. Tourism Management, 48, 21-32. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.10.015
Ko, Y. J., Chang, Y., Park, C., & Herbst, F. (2017). Determinants of consumer attitude toward corporate sponsors: A comparison between a profit and nonprofit sport event sponsorship. Journal of Consumer Behaviour, 16(2), 176-186. https://doi.org/10.1002/cb.1622
Malchrowicz-Mośko, E., Botiková, Z., & Poczta, J. (2019). "Because we don’t want to run in smog": Problems with the sustainable management of sport event tourism in protected areas (A case study of national parks in Poland and Slovakia). Sustainability, 11(2), 325. https://doi.org/10.3390/su11020325
McKay, T., McEwan, L., & Baker, M. (2019). The rise of trail running in South Africa: Possibilities for small-scale sports. GeoJournal of Tourism and Geosites, 26(3), 930–942. https://doi.org/10.30892/gtg.26320-408
Medina-Chavarría, M. E., Gutiérrez, A., & Saladié, Ò. (2022). Respuesta al aumento de visitantes en los espacios naturales protegidos de Cataluña en tiempos de COVID-19: Una revisión a partir de publicaciones en medios de comunicación digitales. Boletín de la Asociación de Geógrafos Españoles, (93). https://doi.org/10.21138/bage.3183
Mendigorri, A. M., & Mateos, M. R. (2018). 7 turismo de naturaleza y espacios naturales protegidos en España. Ábaco, (98), 84-96. https://www.jstor.org/stable/26869074
Ministerio para la Transición Ecológica y el Reto Demográfico. (2024). Red Natura 2000.https://www.miteco.gob.es/es/biodiversidad/temas/espacios-protegidos/red-natura-2000.html
Newland, B., Aicher, T., Davies, M., & Hungenberg, E. (2021). Sport event ecotourism: Sustainability of trail racing events in US National Parks. Journal of Sport & Tourism, 25, 155-181. https://doi.org/10.1080/14775085.2021.1902374
Newsome, D. (2014). Appropriate policy development and research needs in response to adventure racing in protected areas. Biological Conservation, 171, 259-269. https://doi.org/10.1016/j.biocon.2014.01.008
Newsome, D., & Hughes, M. (2017). The contemporary conservation reserve visitor phenomenon. Biodiversity and Conservation, 26(6), 1435-1446. https://doi.org/10.1007/s10531-017-1435-4
Newsome, D., Lacroix, C., & Pickering, C. (2011). Adventure racing events in Australia: Context, assessment and implications for protected area management. Australian Geographer, 42(4), 403-418. https://doi.org/10.1080/00049182.2012.619955
Ng, S. L., Yu‐Fai, L., Suet‐Yi, C., & Wei, F. (2017). Land degradation effects initiated by trail running events in an urban protected area of Hong Kong. Land Degradation and Development, 1–11. https://doi.org/10.1002/ldr.2863
Nogueira Mendes, R. M., Farías Torbidoni, E. I., & da Silva, C. P. (2021). Eventos de bicicleta de montaña en Portugal. Retos, 39, 216-223. https://doi.org/10.47197/retos.v0i39.78368
Oñorbe, M. (2014b). Evaluación de impacto ambiental carreras por la montaña: Carrera de montaña Demandafolk. Territorios vivos. Sierra de la Demanda, Burgos. http://manuelmedioambiente.wordpress.com/2014/02/24/evaluacion-ambiental/
Peñuelas, J., Germain, J., Álvarez, E., Aparicio, E., Arús, P., Basnou, C., & Terradas, J. (2021). Impacts of use and abuse of nature in Catalonia with proposals for sustainable management. Land, 10(2), 144. https://doi.org/10.3390/land10020144
Perrin-Malterre, C., & Chanteloup, L. (2018). Ski touring and snowshoeing in the Hautes–Bauges (Savoie, France): A Study of various sports practices and ways of experiencing nature. Journal of Alpine Research | Revue de géographie alpine, 106-4. https://doi.org/10.4000/rga.3934
Polcsik, B., & Perényi, S. (2021). Residents’ perceptions of sporting events: A review of the literature. Sport in Society, 25(4), 748–767. https://doi.org/10.1080/17430437.2021.1982899
Preez, M. D., & Lee, D. E. (2016). The economic value of the Trans Baviaans Mountain biking event in the Baviaanskloof Mega-Reserve, Eastern Cape, South Africa: A travel cost analysis using count data models. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 15, 47–54. https://doi.org/10.1016/j.jort.2016.07.003
Ropits Social Running. (2020). Runedia. Mundo Deportivo. Disponible en https://runedia.mundodeportivo.com
Saladié, Ò., & Bustamante, E. (2022). Aumento de rescates en espacios naturales durante Semana Santa 2021 en Cataluña: Una consecuencia indirecta de la COVID-19. Investigaciones Geográficas, (78), 27-45. https://doi.org/10.14198/INGEO.20763
Smith, I.; Pickering, C. M. (2024). Assessing the Environmental Impacts, Condition and Sustainability of Mountain Biking Trails in an Urban National Park. Environmental Management.
Taczanowska, K., González, L.-M., García-Massó, X., Zięba, A., Brandenburg, C., Muhar, A., Pellicer-Chenoll, M., & Toca-Herrera, J.-L. (2019). Nature-based Tourism or Mass Tourism in Nature? Segmentation of Mountain Protected Area Visitors Using Self-Organizing Maps (SOM). Sustainability, 11(5), 1314. https://doi.org/10.3390/su11051314
Tolón, A., & Lastra, X. (2008). Protected natural areas. Concept, evolution and current situation in Spain. Electronic Journal of Environment UCM, 5, 1–25.
Tolón, A., & Ramírez, M. (2001). The natural park of Sierra María Los Vélez Almería, bases for sustainable development (Vol. 14). University of Almeria.
Ulloa-Hernández, M., Farías-Torbidoni, E. I., & Seguí-Urbaneja, J. (2024). Sustainable practices in the organization of sporting events in protected and unprotected natural areas: A scoping review. Managing Sport and Leisure, 1–24. https://doi.org/10.1080/23750472.2024.2381588
United Nations Environment Programme (UNEP). (2022). Sports for nature: Setting a baseline — Handbook. https://www.unep.org/resources/publication/sports-nature-setting-baseline-handbook
Visa Carol, M., de Blas i Foix, F. X., & Abadia i Naudí, S. (2023). Análisis de la eficacia del patrocinio de WorldSBK desde la perspectiva de los asistentes en el campeonato de Jerez. Retos, 50, 205–214. https://doi.org/10.47197/retos.v50.97266
Wanyonyi, L., Njoroge, J. M., & Juma, R. (2021). Sports tourism events and socio-economic well-being of the host communities: Motivations and benefits from an emerging destination. Events and Tourism Review, 4(1), 30-42. https://doi.org/10.18060/24924
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Creative Commons Attribution License

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-CompartirIgual 4.0.
Los autores que publican en esta revista están de acuerdo con los siguientes términos:- Los autores conservan los derechos de autor y garantizan a la revista el derecho de ser la primera publicación del trabajo al igual que licenciado bajo una Creative Commons Attribution License que permite a otros compartir el trabajo con un reconocimiento de la autoría del trabajo y la publicación inicial en esta revista.





